190503_RAAK_social_balie2.jpg

Waarom deze campagne?

De schilderijen van Mark Rothko roeren museumbezoekers tot tranens toe. De stem van sopraan Lorraine Hunt Lieberson brengt concertgangers in opperste vervoering. Soms lijkt het alsof bezoekers in musea en theaters en masse worden geraakt door hemelse optredens en meesterlijke kunstwerken. Recent onderzoek naar de impact van kunstbezoek wijst echter anders uit. De ontroering, wijsheid, bezieling en al het andere waardevolle dat kunst te bieden heeft, wordt door relatief weinig bezoekers ervaren. Een museum of theater is voor de meeste mensen vooral een leuk middagje of avondje uit.

Jarenlang is verondersteld dat de ervaring van kunst – een schilderij, muziekwerk of toneelstuk – te ongrijpbaar is om in definities of cijfers te worden gevat. Alsof we met een vangnetje achter een fladderende vlinder aanrennen en proberen te pakken wat eigenlijk ongrijpbaar is. Kunst kent immers vaak meerdere betekenislagen en is voor vele interpretaties vatbaar, wat de beleving ervan complex  en persoonlijk kan maken.

Recent onderzoek laat zien dat we de figuurlijke vlinder wel degelijk kunnen vangen, ofwel dat de ervaring van kunst best te duiden valt. Door bezoekers achteraf gericht vragen te stellen, kan worden bepaald wat een optreden of tentoonstelling bij hen teweegbrengt, of het nou gaat om troost, inspiratie, inzicht of al het andere wat kunst kan oproepen. Eenmaal vastgesteld, blijkt die impact lang niet zo groots als vaak gedacht. Maar diezelfde impact kan ook, aldus onderzoek, eenvoudig worden vergroot. Dit is aanleiding voor de campagne ‘Raak of vermaak?’, een pleidooi voor musea en theaters om niet de kunst zelf, maar de impact ervan tot hoogste doel te verheffen. Een schilderij of toneelstuk is immers pas af als het de toeschouwer werkelijk weet te raken.